Należy podkreślić i to, że nawet same znaki zewnętrzne tego Sakramentu wskazują najstosowniejsze racje jedności. O tym to właśnie mówi św. Cyprian: „nawet sama ofiara Pańska przedstawia jedność chrześcijańską, złączenie z Nim przez silną i nierozerwalną miłość. Albowiem kiedy Pan nazywa chleb swoim Ciałem, uczynionym z wielu ziaren, to tym samym stwierdza, że lud przez Niego prowadzony jest ludem złączonym; kiedy zaś wino, wyciśnięte z licznych gron i zlane w jedno, nazywa swoją Krwią, to podobnie wskazuje na to, że nasza społeczność powstała z wielu elementów połączonych i zlanych w jedno”. (…) Podobnie i Doktor Anielski powtarza za św. Augustynem: „Pan nasz przedstawia Ciało swe i swoją Krew w tych rzeczach, które z wielu w jedno są zebrane: pierwsze – to jest Ciało – jest całością powstałą z wielu ziaren; drugie – to jest Krew – stanowi całość powstałą z wielu winnych gron”. Dlatego też św. Augustyn mówi w innym miejscu: „O Tajemnico pobożności, o spójniu miłości, o znaku jedności.” – Leon XIII, Mirae Caritatis
Należy dążyć do tego, aby postawy przyjmowane przez wiernych w kościele były godne świętego miejsca, a podczas Liturgii Kościoła — możliwie jednolite i świadczące o jedności wspólnoty biorącej w niej udział. Porządek, cisza i harmonia zewnętrzna pomagają oddawać Bogu cześć z należną bojaźnią i skupieniem.
Większość niżej przedstawionych zasad jest dla wiernego katolika oczywista. Mając jednak na względzie skażenie natury ludzkiej grzechem pierworodnym oraz w ostatnich czasach powszechne osłabienie wyczucia sacrum, trzeba przypomnieć to, co następuje:
Postawy w katolickiej świątyni i podczas Liturgii
Poruszać należy się w ciszy, z szacunkiem, bez gwałtowności i bez niepotrzebnego kręcenia się.
W świątyni wszystkie zmiany postawy należy wykonywać w ciszy, spokojnie i z należnym szacunkiem — bez gestów nerwowych i bez pośpiechu, bez względu na to, kim się jest i jaką funkcję się pełni.
Należy poruszać się tak, aby nie zakłócać modlitwy innych i nie wprowadzać zamieszania. Unika się cofania, przepychania i zbędnych zwrotów w stronę naw czy przejść. Jeśli trzeba odejść z ławki lub przejść na inne miejsce, czyni się to możliwie prosto i dyskretnie. Gdy wymaga tego sytuacja i trzeba na chwilę odwrócić się w stronę wyjścia, czyni się to bez teatru i bez hałasu, zachowując wewnętrzną cześć wobec ołtarza i Najświętszego Sakramentu.
Podczas Mszy Świętej, podchodząc do Komunii Świętej, dłonie należy mieć złożone. Przed podejściem do balasek przyklęka się na jedno kolano (prawe), zgodnie ze zwyczajem rytu i miejsca. Nie przedłuża się gestów w taki sposób, by wstrzymywać porządek Komunii Świętej wiernych (gdy jest wystawiony Przenajświętszy Sakrament, klęka się na dwa kolana i wykonuje skłon). Przy balaskach klęka się na dwa kolana.
Zaraz po przyjęciu Komunii Świętej — najpóźniej wtedy, gdy kapłan przechodzi do drugiego rzędu balasek — należy odejść spokojnie, bez zbędnej zwłoki, aby nie tamować innych. Nie wykonuje się dodatkowych gestów, które mogłyby dezorganizować porządek; akt adoracji niech będzie przede wszystkim aktem serca. Odchodząc, należy powtórnie przyklęknąć na prawe kolano i wrócić na miejsce w ciszy, trwając w dziękczynieniu do końca Mszy Świętej.
Nie przemeblowujemy świątyni
Niedopuszczalne jest, by w celu zajęcia pożądanej postawy naruszać porządek miejsca świętego, przesuwając ławki czy krzesła i zakłócając tym samym ciszę oraz skupienie wiernych.
Jeśli rozmieszczenie wyposażenia nie pozwala na przyjęcie jakiejś postawy lub zajęcie jakiegoś miejsca w świątyni, należy z pokorą z tego zrezygnować. Jeżeli układ jest rzeczywiście kłopotliwy, a niewielkie przestawienie rozwiązuje problem, czyni się to wyłącznie wtedy, gdy w kościele nie ma wiernych, aby nikomu nie przeszkadzać w modlitwie.
Postawy katolickie w hierarchii od najniższej do najwyższej:
• siedząca
• stojąca
• klęcząca
• leżenie krzyżem (postawa nadzwyczajna)
Zasada przyjmowania postawy niższej zamiast wyższej
Postawę niższą można przyjąć z powodu choroby, niepełnosprawności, osłabienia, bólu, ciasnoty miejsca lub innych poważnych okoliczności. Jeśli ktoś nie jest w stanie klęczeć, przyjmuje postawę stojącą albo siedzącą w sposób skromny i nierozpraszający, bez szukania osobliwych póz. Gdy postawa stojąca utrudnia innym widoczność lub wprowadza ścisk, można odejść dyskretnie do tylnej części świątyni i tam stanąć.
Zasada przyjmowania postawy wyższej zamiast niższej.
Postawa wyższa sama w sobie nie jest zła. Jednak podczas publicznego kultu należy strzec jedności gestów i porządku liturgicznego. Kto przyjmuje postawę surowszą, niech czyni to bez rozgłosu, bez demonstracji i bez naruszania harmonii zgromadzenia. Sumienie niech bada: czy jest to pokuta i cześć, czy pragnienie wyróżnienia się.
Gdy się modlicie, nie bądźcie jak obłudnicy. Oni lubią w synagogach i na rogach ulic wystawać i modlić się, żeby się ludziom pokazać. Zaprawdę, powiadam wam: otrzymali już swoją nagrodę. (Mt 6, 5)
Postawa leżenia krzyżem jest postawą nadzwyczajną
Zalecana jest przede wszystkim do praktyk prywatnych. W publicznym porządku liturgicznym, mając na uwadze powyższe zasady, przyjmuje się ją tylko wtedy, gdy wymaga tego obrzęd lub gdy celebrans daje wyraźny znak.
Skłony
Z zasady skłony wykonuje się tak, aby nie zmieniać postawy od pasa w dół oraz tak, jak pozwala na to miejsce w świątyni. Przy postawie stojącej nie kuca się, a przy postawie klęczącej nie wykonuje się ruchów nieprzystojnych i rozpraszających.
Wielu pobożnych wiernych czyni skłon głowy przy wymienieniu Najświętszego Imienia Jezus oraz przy ważniejszych wezwaniu modlitewnym; kto to czyni, niech czyni dyskretnie i bez przesady. Najgłębszy skłon, na jaki pozwala miejsce i siły, można wykonać podczas „Confiteor”.
Dłonie
Dłonie, w których nie trzymamy mszalika czy modlitewnika, należy trzymać spokojnie i godnie; najwłaściwsze jest złożenie rąk.
Szczególnie w momentach największej czci — podczas słuchania świętej Ewangelii oraz przy podejściu do Komunii Świętej — należy zachować postawę i ułożenie rąk, które wyrażają bojaźń Bożą i skupienie.
Prawidłowe postawy w Kościele Katolickim
Postawa klęcząca
Na dwa kolana. Wyprostowana w pasie. Bez oparcia o ławkę.
Postawa stojąca
Prosta i spokojna. Bez rozkładania się i bez nonszalancji.
Postawa siedząca
Godna i skupiona. Bez rozpartej pozy i bez opierania się jak w miejscu świeckim.
Postawy nie do przyjęcia w Kościele Katolickim
Kościół więc wolnym być powinien od wszystkiego, co zniekształca lub choć tylko zmniejsza pobożność i skupienie wiernych, co daje powód do niechęci lub zgorszenia, co przede wszystkim obraża powagę i świętość obrządków i co nie zgadza się z godnością Domu Modlitwy i Majestatu Bożego. – Pius X, Tra le sollecitudini
